Toàn cảnh bản đồ metro số 1 TP.HCM trên nền ảnh vệ tinh

Có một cách rất khác để nhìn thành phố: bỏ hết đường nét sơ đồ, chỉ giữ lại màu thật của mái nhà, mặt nước, ruộng đồng và bê tông, rồi vẽ lên đó một vạch cam duy nhất. Khi làm như vậy với bản đồ metro số 1 TP.HCM, thứ hiện ra không còn là biểu đồ các nhà ga xếp hàng mà là một lát cắt ngang qua toàn bộ đời sống đô thị, dài chừng 47 km. Ba mươi khung ảnh vệ tinh dưới đây được xếp liền nhau, mỗi khung cách nhau khoảng 1,6 km, và điều thú vị là màu sắc của chúng thay đổi rõ rệt theo từng đoạn: xanh của líp rau ở rìa tây, xám kín của mái tôn khu Bình Tân, những khối trắng cao tầng ven sông, rồi mảng xanh đồi cây làng đại học. Đọc theo màu sắc ấy, bạn sẽ thấy tuyến metro số 1 đi xuyên qua bao nhiêu kiểu thành phố khác nhau trong cùng một hành lang.

Sắc xanh ruộng đồng: bốn khung mở đầu ở rìa tây (ảnh 01–04)

Bốn khung đầu tiên có tông màu dễ nhận nhất trong toàn bộ bộ ảnh: những ô ruộng, líp rau và kênh thủy lợi kẻ thành lưới đều đặn, chỉ điểm xuyết vài dải nhà bám mặt đường và cụm nhà xưởng mái tôn. Đây là vùng chuyển tiếp giữa đô thị TP.HCM và vành đai nông nghiệp của huyện Bình Chánh, nơi vạch cam gần như là chi tiết nhân tạo duy nhất chạy xuyên khung hình.

Ảnh 01 – Vạch cam giữa lưới ruộng An Hạ

Khung mở đầu gần như chia đôi: bên trái là dải nhà và nhà xưởng bám hai trục An Hạ, Thanh Niên; bên phải là biển ruộng xanh với nhãn Rừng chà là nước. Trong dải xây dựng ấy có Trường Tiểu học An Hạ, Chợ Hải Sản 68, kho An Hạ, Đền tưởng niệm Chiến sĩ Pháo binh, cùng nhà máy Đại Dũng Corporation và khu dân cư Ora Park. Hành lang mang nhãn Tây Ninh – Hồ Chí Minh nằm ở rìa tây.

Ảnh 02 – Vòng tròn ga nổi bật giữa vùng canh tác

Trên nền ảnh vệ tinh, vòng tròn ga đầu tiên nổi bật hẳn vì xung quanh nó chưa có khối công trình nào lớn. Ga nằm gần giao lộ với Đường Kênh 2-3; sau đó vạch cam cong sang hướng đông, cắt vùng canh tác quanh nhãn Kênh Mét. Rải rác trong khung là chùa An Hạ, tạp hóa Kim Cúc, quán ăn Vườn Xoài, trang trại Ong Dú Tinh Thần, vườn bưởi Tấn Phát, Nhà thờ Tộc Lê, cùng công ty Đức Hòa và công ty giấy Yuen Foong Yu ở rìa tây.

Ảnh 03 – Đường kênh kẻ thẳng như thước

Đây là khung có hình học đẹp nhất chặng: kênh thủy lợi, đường Trần Hải Phụng và vạch cam gần như chồng lên nhau thành ba đường thẳng song song, chia đôi hai vùng ruộng. Một chấm ga nhỏ nằm giữa đồng, một vòng tròn ga trung chuyển ở phía đông gần cầu Hải Phụng và Đường Số 4. Góc tây nam đông đúc hẳn với cụm dân cư quanh chợ Cầu Xáng, cầu Xáng trên trục DT10, chùa Pháp Thành, nhà thờ giáo xứ Ninh Phát.

Ảnh 04 – Vòng xoáy bê tông giữa vùng đất trống

Chi tiết bắt mắt nhất khung này là những vòng cung bê tông của một nút giao dạng hoa thị còn dang dở, nằm giữa vùng đất trống gần cầu Hải Phụng. Vạch cam cắt ngang công trường ấy, kèm một ga trung chuyển ngay điểm giao và một ga nữa ở rìa đông. Quanh đó có tịnh thất Long Bình, công ty TNHH PUWA, hồ câu cá Chú Lâm, Điện Máy Vĩnh Lộc; kênh Trung Ương chảy phía bắc, trục DT10 phía nam có công ty thép Bình Phát.

Khi ô ruộng nhường chỗ cho mái tôn: Vĩnh Lộc đến Lê Văn Quới (ảnh 05–09)

Chỉ trong năm khung, tông màu của ảnh vệ tinh đổi hoàn toàn. Lưới ruộng vuông vắn nhường chỗ cho lưới ô phố chật hẹp, mái tôn và mái ngói phủ kín tới sát mép đường, còn những khoảng xanh chỉ còn sót lại quanh vài hồ câu và sân bóng. Đây cũng là đoạn tuyến chuyển từ ký hiệu vòng tròn sang mảng tô màu, dấu hiệu tuyến bắt đầu chui xuống lòng đất.

Ảnh 05 – Kênh Trung Ương cắt chéo khung hình

Dòng kênh Trung Ương chảy chéo qua khung hình là mốc dễ nhận nhất ở đây. Ngay chỗ tuyến cắt trục đường Vĩnh Lộc có một ga trung chuyển hình vòng tròn kép, gần cây cầu bắc qua kênh trên đường Trần Hải Phụng. Xung quanh là chùa Vạn Thiện xã Tân Vĩnh Lộc, Điện Máy Vĩnh Lộc, nhà hàng sân vườn Đồng Quê 8. Về phía đông nam còn một ga nhỏ cạnh Đường 1B, gần sân bóng Trần Khuây, trung tâm Phước Đoàn và cầu Số 1A.

Ảnh 06 – Lưới ô phố Vĩnh Lộc B kín đặc

Đến khung này, gần như không còn mảng ruộng nào. Mái nhà phủ kín, các con hẻm chia khu Vĩnh Lộc B thành lưới ô nhỏ, và vạch cam buộc phải cắt chéo qua thay vì bám một trục. Một ga nằm gần Đường 1B ở nửa trái, sau đó tuyến xuyên mạng đường Liên Ấp 1-2 về hướng Võ Văn Vân. Trong khung có chợ Vĩnh Lộc B, Trường Tiểu học Lại Hùng Cường, chùa Phương Minh, cửa hàng xăng dầu Võ Văn Vân và rạch Cầu Suối.

Ảnh 07 – Dải quốc lộ cắt ngang tầm nhìn

Dải Quốc lộ 1A rộng bản cắt ngang khung là chi tiết thống trị ở đây. Vạch cam xuyên qua dải dân cư giữa Liên Ấp 1-2 và Bến Lội, có một chấm ga gần quán Cà Phê Sân Vườn Hàng Cau, rồi tới ga trung chuyển đặt sát hành lang quốc lộ, cạnh cầu Bình Thuận và đường Bờ Kênh. Trong khung còn có siêu thị Bách hóa XANH, chùa Vạn Quang, chùa Phố Nguyện, hồ câu cá Thủy Tiên – Bình Tân, Trường Cao đẳng Y Dược Sài Gòn và kênh Tham Lương.

Ảnh 08 – Mảng cam đầu tiên chìm dưới mái phố

Ngay sau khi vượt Quốc lộ 1A ở khu Kho Gạch 94 và An Nguyên Depot, cách thể hiện trên ảnh đổi hẳn: thay cho vòng tròn là một mảng tô màu nằm chìm dưới lớp mái phố dọc đường Lê Văn Quới. Trước đó còn một ga ở vùng Mã Lộ – Hương lộ 2. Xung quanh có Làng May Mắn – Village Chance, hồ bơi Thành Trung, Miếu Gò Xoài, tịnh xá Pháp Huệ, Trường Tiểu học Nguyễn Công Trứ, chùa Hiếu Nghiêm.

Ảnh 09 – Không còn một khoảng trống nào

Nhìn từ trên cao, đoạn Lê Văn Quới gần như không còn một khoảng trống nào giữa các mái nhà. Trong khung có tới hai mảng tô: một ở giữa trục, gần tiệm hoa Baehoa và quán Bún Bò Bà Ba, một ở rìa đông nơi tuyến tiếp cận cụm chung cư Richstar. Thêm một vòng tròn ga ở khu Mã Lộ. Các mảng xanh hiếm hoi còn lại là hồ nước khu Ao Làng và sân cầu lông AKA Badminton, bên cạnh Jollibee Bình Long, khu Đình Nghi Xuân.

Thành phố nén dưới ống kính vệ tinh: Tân Phú, Đầm Sen và quận 10 (ảnh 10–14)

Năm khung tiếp theo là phần dày đặc nhất của bộ ảnh. Ở đây các khối nhà cao tầng bắt đầu đổ bóng dài, mặt nước chỉ còn lại ở hồ công viên và kênh nội đô, còn vạch cam gần như biến mất, chỉ nhận ra qua những mảng tô đặt cạnh các điểm gom khách lớn. Đây cũng là đoạn có mật độ bệnh viện, đại học và trung tâm thương mại cao nhất toàn tuyến.

Ảnh 10 – Khối chung cư nổi lên giữa mái phố thấp

Cụm cao tầng Richstar là khối công trình đầu tiên đủ lớn để nhận ra ngay trên ảnh, nổi bật giữa nền mái phố thấp. Mảng ga ngầm đặt ngay tại đó, khu vực CellphoneS và Panda Grill Zone, phục vụ hướng Tân Hòa Đông – Hòa Bình. Tuyến đi tiếp gần trục Cây Keo, cắt đường Hòa Bình tại một ga nhỏ cạnh Co.opmart Hòa Bình rồi chạm nhãn Đầm Sen Square. Trong khung có GO! Phú Thạnh, Thoại Ngọc Hầu, Lũy Bán Bích, kênh Tân Hóa.

Ảnh 11 – Mảng xanh Đầm Sen giữa phố

Mảng xanh và mặt nước của công viên văn hóa Đầm Sen là khoảng thở hiếm hoi trong cả chặng. Vùng ga ngầm được đặt sát quảng trường Âu Lạc và Đầm Sen Square, ngay cửa vào khu vui chơi. Phía trái khung còn ga ở giao lộ Hòa Bình, gần Trường THCS Lê Quý Đôn. Sau đó tuyến men hành lang Bình Thới, vượt Lạc Long Quân và Ông Ích Khiêm tới vùng ga ngầm trên đường Lãnh Binh Thăng, cạnh Bệnh viện Đa khoa Lãnh Binh Thăng.

Ảnh 12 – Những khối công trình lớn xếp sát nhau

Khung này đặc biệt vì có thể đếm được các khối công trình lớn xếp sát nhau: sân vận động Thống Nhất với mặt sân hình bầu dục, khối bệnh viện và giảng đường. Từ vùng ga ngầm Lãnh Binh Thăng, tuyến cắt Lê Đại Hành và 3 Tháng 2, đặt một ga ở khu Nhật Tảo – Lý Nam Đế gần LOTTE Mart. Quanh đó là Trường Đại học Bách khoa, Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch, Đại học Y Dược TP.HCM, Hùng Vương Plaza, Co.opmart Lý Thường Kiệt.

Ảnh 13 – Trục đường lớn kẻ ngang lõi quận 10

Hai trục đường lớn 3 Tháng 2 và Lý Thái Tổ kẻ ngang khung như hai đường kẻ đậm, còn vòng xoay Ngã Bảy ở phía đông là hình tròn dễ nhận nhất. Tuyến đặt hai ga: một ở khu giao Lý Thái Tổ – Lê Hồng Phong gần chợ hoa Hồ Thị Kỳ, một tại vòng xoay. Dọc hai bên là Bệnh viện Nhân Dân 115, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Việt Nam Quốc Tự, Vạn Hạnh Mall, Bệnh viện Nhi Đồng 1 và các khu Bàn Cờ, Cao Thắng.

Ảnh 14 – Hai vệt xanh công viên giữa lòng quận 1

Hai vệt xanh của công viên Tao Đàn và công viên 23 Tháng 9 giúp định vị khung này rất nhanh. Rời Ngã Bảy, tuyến uốn về đông nam qua khu Nguyễn Thị Minh Khai – Cống Quỳnh, nơi có Bệnh viện Từ Dũ, rồi tới vùng ga ngầm trên trục Phạm Ngũ Lão, kề công viên 23 Tháng 9 và phố đi bộ Bùi Viện. Rìa phải khung đã hiện nhãn nhà ga ngầm Bến Thành; gần đó có Bệnh viện Bình Dân, khách sạn Pullman Sài Gòn Centre.

Lõi Sài Gòn và khúc sông cong (ảnh 15–18)

Bốn khung này chứa những hình ảnh mà ai cũng nhận ra ngay từ trên cao: mái chợ Bến Thành, tháp Bitexco Financial Tower, tán cây Thảo Cầm Viên và khúc uốn rộng của sông Sài Gòn. Đây cũng là đoạn tuyến rời lòng đất để lên cầu cạn và vượt sông, nên trên ảnh có thể thấy rõ sự đổi vai giữa mảng tô màu và vòng tròn ga.

Ảnh 15 – Trung tâm thành phố trong một khung hình

Không khung nào tập trung nhiều biểu tượng thành phố như khung này. Vòng tròn ga trung chuyển lớn nằm tại công trường Quách Thị Trang, ngay cạnh chợ Bến Thành; từ đó vạch cam chạy dưới trục Lê Lợi tới mảng ga ngầm Nhà hát Thành phố, cạnh khách sạn Sheraton Saigon Grand Opera và Vincom Center Đồng Khởi. Trong tầm mắt còn có Dinh Độc Lập, Bảo tàng Thành phố, Bitexco Financial Tower, trục Hàm Nghi và công viên bờ sông Thủ Thiêm bên kia.

Ảnh 16 – Bờ sông và tán xanh Thảo Cầm Viên

Mảng xanh đậm của Thảo Cầm Viên Sài Gòn và mép nước sông Sài Gòn đóng khung cho vùng ga ngầm Ba Son – Tôn Đức Thắng. Tuyến tới đây bằng cách cắt chéo khu Đồng Khởi – Nguyễn Siêu, rồi bẻ hướng đông bắc men bờ tây qua Vinhomes Golden River và công viên Cảng Ba Son. Trong khung còn có Bệnh viện Nhi Đồng 2, Bưu điện trung tâm Sài Gòn; bờ đông là cầu Ba Son, công viên sáng tạo Thủ Thiêm, Empire City và Thiso Mall Sala.

Ảnh 17 – Bóng tòa tháp cao nhất đổ xuống khung hình

Khối tháp Landmark 81 trong quần thể Vinhomes Central Park là chi tiết không thể nhầm lẫn ở khung này, bên cạnh rạch Văn Thánh uốn khúc. Ga Metro Văn Thánh nằm cạnh khu du lịch Văn Thánh; tuyến sau đó nhập hành lang Điện Biên Phủ – Nguyễn Hữu Cảnh và tới ga Tân Cảng – Điện Biên Phủ, ngay trước đầu cầu Sài Gòn. Trong khung còn có Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park, công viên Vinhomes Tân Cảng, GEM Center và trường UEF.

Ảnh 18 – Hai cây cầu song song trên mặt nước

Đây là khoảnh khắc dễ nhớ nhất của cả bộ ảnh: trên mặt nước sông Sài Gòn, cầu metro và cầu Sài Gòn chạy kề nhau thành hai dải song song trên trục Điện Biên Phủ – QL52. Bờ tây là ga Tân Cảng cùng Pearl Plaza, khu du lịch Tân Cảng, HUTECH và Đại học Giao thông Vận tải TP.HCM. Bờ đông là những hồ bơi, biệt thự Thảo Điền với nhà ga Thảo Điền, Pearl Center Thảo Điền, phố Xuân Thủy và bến Ga Tàu Thủy Bình An.

Màu của khu Đông: mái mall, cảng cạn và cao ốc (ảnh 19–23)

Từ bờ đông trở đi, ảnh vệ tinh có một nhịp rất riêng: trục Xa lộ Hà Nội rộng bản kéo thẳng qua giữa khung, hai bên là các mái nhà mái vòm của trung tâm thương mại, bãi container xếp thành ô vuông, rồi những khối căn hộ mới xây. Vạch cam chạy đúng giữa dải phân cách, và cứ vài km lại có một vòng tròn ga.

Ảnh 19 – Mái các trung tâm thương mại xếp thành dãy

Trên ảnh, các mái nhà rộng bản của trung tâm thương mại nổi bật hai bên trục. Tuyến chạy thẳng giữa Xa lộ Hà Nội với hai ga Thảo Điền và An Phú, đều mang biểu tượng M. Sát ga An Phú là Vincom Mega Mall Thảo Điền, đối diện có MM Mega Market An Phú và Estella Place; phía bắc là Masteri Thảo Điền – T3 cùng The Vista An Phú, LUMIÈRE Riverside. Đường Song Hành chạy kèm hai bên, góc đông nam là Mai Chí Thọ và nút giao An Phú.

Ảnh 20 – Con rạch lớn cắt ngang khu Đông

Rạch Chiếc uốn qua khung hình như một dải nước rộng chia đôi khu Đông, và nhà ga Rạch Chiếc – Xa lộ Hà Nội nằm ngay trước điểm tuyến vượt qua. Phía đông là vùng cây xanh, hồ câu cá Rạch Chiếc và nhãn Sân vận động quốc gia Rạch Chiếc. Bờ tây tập trung dân cư An Phú với The Vista An Phú, LUMIÈRE Riverside, Toyota Đông Sài Gòn, trường Trẻ Xanh Steiner; phía bắc có Mia Saigon và Club Rivage bên khúc sông.

Ảnh 21 – Bãi container xếp ô vuông ven sông

Không cần nhãn tên cũng nhận ra vùng cảng cạn: các bãi container xếp thành ô vuông đều đặn trải dọc bờ sông. Nhà ga Phước Long – Xa lộ Hà Nội nằm cạnh đường Võ Nguyên Giáp, giữa dải logistics gồm cảng ICD Phước Long 3, ICD Transimex, cảng ICD Tây Nam, Hải quan ICD kho Tanamexco, nhà máy Thép Thủ Đức, nhà máy Điện Thủ Đức, và khu dân cư Phước Long phía đông với khu Him Lam Phú An, Đại học Văn hóa TP.HCM cơ sở 2, chợ 339.

Ảnh 22 – Cao ốc mới mọc bên vùng nhà máy cũ

Khung này cho thấy hai lớp thời gian nằm cạnh nhau. Bên đông là các khối căn hộ mới gồm Lavita Charm, Lavita Garden, chung cư Chương Dương Home, Saigon Metro Park, xa hơn có chung cư 9 View và Cao Ốc Xanh, quây quanh nhà ga Bình Thái – Xa lộ Hà Nội. Bên tây là mái nhà xưởng cũ của vùng Trường Thọ ven rạch Thủ Đức với nhà máy Nhiệt điện Thủ Đức, công ty Truyền tải Điện 4, SOLOG Thủ Đức Depot, cùng chùa Sùng Đức.

Ảnh 23 – Ngã ba đường lớn nhìn từ trên cao

Hai trục Võ Văn Ngân và Lê Văn Việt đổ vào Xa lộ Hà Nội tạo thành một hình chữ Y rất dễ nhận, và nhà ga Thủ Đức – Xa lộ Hà Nội nằm đúng tâm hình ấy. Phía Lê Văn Việt có Vincom Plaza Lê Văn Việt và tòa Saigon Gateway; phía Võ Văn Ngân dày đặc trường học với Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật, Cao đẳng Công nghệ Thủ Đức, THPT Thủ Đức, chùa Một Cột Thủ Đức, Đại học Kiến trúc TP.HCM cơ sở Thủ Đức và Co.opmart Xa lộ Hà Nội.

Vành đai nhà máy và đồi cây làng đại học (ảnh 24–27)

Bốn khung áp chót đổi màu một lần nữa: mái nhà xưởng trắng bạc của các nhà máy công nghệ nằm cạnh những mảng đồi cây xanh của khu đô thị đại học, xen kẽ nút giao nhiều tầng và một dòng suối nhỏ len giữa các lô đất. Đây là cảnh quan đặc trưng của cửa ngõ đông bắc thành phố, nơi hành lang tuyến sắp chạm tới cụm đầu mối cuối cùng.

Ảnh 24 – Mái nhà máy trắng bạc hai bên trục

Qua phường Linh Trung, hai bên trục là những mái nhà máy rộng bản màu trắng bạc. Nhà ga Khu Công nghệ cao nằm ở nửa đông khung, phục vụ nhà máy Coca-Cola, Nhà máy Nước Thủ Đức, Nidec Advanced Motor Việt Nam, Nidec Vietnam Corporation, tòa OneHub Saigon, xa hơn là công viên Khu Công nghệ cao và FPT Software. Phía tây có Bệnh viện Đa khoa khu vực Thủ Đức, THPT Linh Trung, Nghĩa trang Thành phố Hồ Chí Minh; Suối Cái len giữa các lô đất.

Ảnh 25 – Nút giao hoa thị và mảng màu công viên giải trí

Khung này có hai chi tiết rất dễ nhận: các vòng cung của nút giao hoa thị cầu vượt Trạm 2, nơi QL1A rẽ nhánh, và mảng màu rực rỡ của Công viên văn hóa Suối Tiên ở phía đông. Vạch cam giữ thẳng hành lang Xa lộ Hà Nội tới ga Đại học Quốc gia. Phía tây bắc là Khu Công nghệ Phần mềm ĐHQG, Nhà Điều hành ĐHQG, UIT cổng B, Đại học Kinh tế – Luật, Đại học Nông Lâm TP.HCM; phía đông là Cổ Loa Thành, Suối Tiên Farm.

Ảnh 26 – Đồi cây và lưới đường mang tên nhà khoa học

Từ trên cao, làng đại học hiện ra rất riêng: lưới đường nội khu đan giữa những đồi cây, xen các khối giảng đường thấp tầng. Tuyến chạy men rìa đông khu này, giữa ga Đại học Quốc gia ở góc tây nam và ga Bến xe Suối Tiên ở mép trên. Trong khung có Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc tế, Đại học An ninh Nhân dân, Nhà Văn hóa Sinh viên TP.HCM, các đường Marie Curie, Isaac Newton và Hồ Đá ở góc tây bắc.

Ảnh 27 – Mái bến xe lớn và đường cong tách nhánh

Khối mái rộng của Bến xe Miền Đông mới là công trình dễ nhận nhất ở đây, đối diện nhà ga Bến xe Suối Tiên trên trục Xa lộ Hà Nội mang ký hiệu AH17. Ngay sau ga, một đường cong lớn tách khỏi tuyến chính, mang nhãn Depot Long Bình. Trong khung còn có Đền tưởng niệm các Vua Hùng, đền thờ Đức Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh, nhà thờ Cao Thái, THACO Dĩ An, FAW Trucks, Trung tâm Thể dục thể thao ĐHQG và hồ Đá.

Ba khung khép lại: bãi ray, kho cảng và ranh giới tỉnh (ảnh 28–30)

Bộ ảnh kết thúc bằng những khung có kết cấu hình học rõ nhất: các làn ray song song trong khu depot, những nhà kho chữ nhật của vùng logistics Tân Vạn, và cuối cùng là một khung tổng hợp gom cả nhà ga, bãi tàu lẫn đồi cây đại học. Đó cũng là nơi hành lang tuyến chạm ranh giới giữa TP.HCM và tỉnh Bình Dương.

Ảnh 28 – Vùng kho cảng bên kia ranh giới

Sang địa phận TP Dĩ An, cảnh quan chuyển hẳn sang kho bãi: những khối nhà kho chữ nhật trải quanh nút giao Vành Đai 3 với DT743A, cùng Tân Vạn Smart Depot, Phúc Xuân Tân Vạn Depot, cảng Bình Dương, cảng SOWATCO Long Bình và nhà máy xi măng Sài Gòn. Vạch cam chỉ hiện một đoạn ngắn ở nửa dưới khung, men trục AH1 gần đường Thống Nhất và Đường 30 Tháng 4; phía tây có chợ Bình An, hồ Đá Bình An, Cao đẳng Công nghệ cao Đồng An.

Ảnh 29 – Những làn ray song song trong khu depot

Đây là khung có kết cấu hình học rõ nhất bộ ảnh: hàng loạt làn ray xếp song song trong Depot Long Bình, kèm nhà xưởng bảo dưỡng. Dẫn vào đó là một đường cong hình chữ U tách khỏi tuyến chính ngay sau ga Bến xe Suối Tiên, vòng qua khu Bến xe Miền Đông mới. Quanh depot có OCC building, hồ sen, Suối Tiên 2 Depot, Green Suối Tiên Depot, các đường Nam Công Viên, Hàng Tre, Nguyễn Xiển và Trường Quốc tế Pháp Marguerite Duras.

Ảnh 30 – Khung cuối gom cả ba mảnh cảnh quan

Khung cuối cùng gom cả ba mảnh cảnh quan vào một tầm nhìn: nhà ga Bến xe Suối Tiên trên trục Xa lộ Hà Nội – Song Hành, bãi ray depot Long Bình ở góc đông, và đồi cây làng đại học ĐHQG TP.HCM phía tây với Đại học Bách khoa, Đại học Khoa học Tự nhiên, Nhà Văn hóa Sinh viên, Đại học An ninh Nhân dân, bến xe buýt khu A. Mép nam có ga Đại học Quốc gia và Công viên văn hóa Suối Tiên; phía đông là sân golf Thủ Đức.

Các dự án và khu vực hưởng lợi từ tuyến metro số 1

Xem toàn cảnh trên nền ảnh vệ tinh, có thể nhận ra các khối công trình lớn thường mọc rất gần vạch tuyến. Danh sách sau tập hợp những cái tên xuất hiện trong ba mươi khung ảnh, sắp theo ba vùng cảnh quan mà tuyến đi qua, chỉ nhằm mô tả vị trí và khả năng tiếp cận nhà ga.

• Vùng phía tây, từ ruộng đồng tới phố nén: khu dân cư Ora Park cạnh trục An Hạ trong khung mở đầu; khu dân cư Vĩnh Lộc B quanh Đường 1B và Võ Văn Vân, gần các ga đoạn Vĩnh Lộc; cụm chung cư Richstar nằm ngay vùng ga ngầm trục Lê Văn Quới – Tân Hòa Đông; Co.opmart Hòa Bình bên ga trên đường Hòa Bình; GO! Phú Thạnh và Đầm Sen Square trong tầm tiếp cận của đoạn Tân Phú – quận 11.
• Vùng lõi thành phố: LOTTE Mart gần ga khu Nhật Tảo – Lý Nam Đế; Hùng Vương Plaza và Vạn Hạnh Mall trên hành lang 3 Tháng 2 – Lý Thái Tổ; Vincom Center Đồng Khởi sát ga ngầm Nhà hát Thành phố; Vinhomes Golden River kề ga ngầm Ba Son; Vinhomes Central Park cùng tòa Landmark 81 giữa hai ga Văn Thánh và Tân Cảng; Pearl Plaza ở bờ tây và Pearl Center Thảo Điền ở bờ đông đoạn vượt sông; Empire City và Thiso Mall Sala nằm bên kia sông trong khung Ba Son.
• Vùng khu Đông và cuối tuyến: Masteri Thảo Điền – T3 quanh ga Thảo Điền; Vincom Mega Mall Thảo Điền, MM Mega Market An Phú, Estella Place, The Vista An Phú, LUMIÈRE Riverside quanh ga An Phú và ga Rạch Chiếc; Him Lam Phú An gần ga Phước Long; Lavita Charm, Lavita Garden, Chương Dương Home, Saigon Metro Park, chung cư 9 View, Cao Ốc Xanh quanh ga Bình Thái; Vincom Plaza Lê Văn Việt, Saigon Gateway và Co.opmart Xa lộ Hà Nội cạnh ga Thủ Đức; OneHub Saigon trong vùng ga Khu Công nghệ cao; Novaland Golf Park bên đoạn làng đại học; Bến xe Miền Đông mới đối diện ga Bến xe Suối Tiên.

Điều đáng chú ý khi nhìn từ trên cao là các cụm này đều nằm trong tầm đi bộ hoặc một chặng xe rất ngắn tới nhà ga gần nhất, nhờ mạng đường Song Hành ở phần trên cao và các trục ngang như Hòa Bình, Lý Thái Tổ, Lê Lợi, Võ Văn Ngân ở phần đi ngầm. Cùng với chuỗi ga trung chuyển tại Vĩnh Lộc, Quốc lộ 1A, Ngã Bảy, Bến Thành và Bến xe Suối Tiên, các khu vực này nằm trên một mạch kết nối liên tục theo quy hoạch, thay vì bị chia cắt bởi các trục đường bộ đang quá tải.

Tổng kết

Ghép ba mươi khung ảnh lại, thứ hiện ra không phải một tuyến đường mà là chân dung của cả một dải thành phố. Bắt đầu bằng những ô ruộng và kênh thủy lợi ở An Hạ, dải ấy chuyển dần sang mái tôn san sát của Vĩnh Lộc và Bình Tân, đặc lại thành khối bệnh viện, trường học, chợ ở quận 11 và quận 10, mở ra ở khúc sông Sài Gòn rồi trải dài theo trục Xa lộ Hà Nội với mall, cảng cạn, nhà máy và đồi cây làng đại học, trước khi khép lại bằng những làn ray song song ở Long Bình. Đó chính là điều mà một sơ đồ đường thẳng không bao giờ kể được, và cũng là lý do nên xem bản đồ metro số 1 TP.HCM ít nhất một lần trên nền ảnh vệ tinh thật.

Ghi chú quan trọng